Quan điểm chỉ đạo, phương hướng tổ chức, hoạt động và nhiệm vụ trọng tâm Cơ quan điều tra VKSNDTC trong thời gian tới



Trên cơ sở quan điểm chỉ đạo của Đảng về cải cách tư pháp và cụ thể hóa Hiến pháp năm 2013, Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) năm 2014 (Điều 20), Bộ luật Tố tụng hình sự (BLTTHS) năm 2015 (Điều 163), Luật tổ chức Cơ quan điều tra hình sự năm 2015 (Điều 30) đã và đang đặt ra những yêu cầu, nhiệm vụ mới cho ngành Kiểm sát nhân dân nói chung, Cơ quan điều tra VKSND tối cao nói riêng; đó là, Viện kiểm sát nhân dân phải làm tốt công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp, góp phần quan trọng vào công cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, bảo đảm sự trong sạch đối với các cơ quan tư pháp, củng cố và tăng cường niềm tin của nhân dân đối với cơ quan tư pháp.

1. Quan điểm chỉ đạo
Với những quy định mới của pháp luật, Cơ quan điều tra VKSND tối cao có thẩm quyền tiến hành điều tra tội phạm xâm phạm hoạt động tư pháp, tội phạm về tham nhũng, chức vụ quy định tại Chương XXIII và Chương XXIV của Bộ luật Hình sự (BLHS) xảy ra trong hoạt động tư pháp mà người phạm tội là cán bộ, công chức thuộc Cơ quan điều tra, Tòa án nhân dân, cơ quan Thi hành án, người có thẩm quyền tiến hành hoạt động tư pháp khi các tội phạm đó thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án nhân dân.

Thực hiện Nghị quyết số 41/2017/QH14 ngày 20/6/2017 của Quốc hội về việc thi hành Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13 đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Luật số 12/2017/QH14 về hiệu lực thi hành của Bộ luật Tố tụng hình sự số 101/2015/QH13, Luật tổ chức Cơ quan điều tra hình sự số 99/2015/QH13, Luật thi hành tạm giữ, tạm giam số 94/2015/QH13. Theo đó, từ ngày 01/01/2018, Cơ quan điều tra VKSND tối cao thực hiện thẩm quyền mới, mở rộng cả về loại tội phạm và chủ thể tội phạm. Nếu trước đây chỉ điều tra một số tội xâm phạm hoạt động tư pháp thì nay Cơ quan điều tra có thẩm quyền điều tra các tội xâm phạm hoạt động tư pháp và các tội phạm về tham nhũng, chức vụ xảy ra trong hoạt động tư pháp; chủ thể tội phạm không chỉ là cán bộ, công chức thuộc các cơ quan tư pháp mà còn là người có thẩm quyền tiến hành hoạt động tư pháp (người giám định, người định giá, người bào chữa…). Trước những quy định mới của pháp luật, Cơ quan điều tra VKSND tối cao cần nghiên cứu, đề xuất về mô hình tổ chức bộ máy, nguồn nhân lực cũng như các điều kiện đảm bảo khác để thực hiện đồng bộ các quy định mới trong các đạo luật về tư pháp.

Bên cạnh đó, tình hình vi phạm, tội phạm xâm phạm thuộc thấm quyền điều tra nêu trên được dự báo có nhiều diễn biến phức tạp, tính chất, thủ đoạn phạm tội ngày càng tinh vi, nguy hiểm hơn; chủ thể phạm tội đều là người có chức vụ, quyền hạn; phương thức thủ đoạn phạm tội và che giấu việc phạm tội rất tinh vi… nên việc phát hiện, đấu tranh của các cơ quan bảo vệ pháp luật rất khó khăn, phức tạp.

Trước yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm trong tình hình mới, cần đổi mới tổ chức nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của Cơ quan điều tra VKSND tối cao theo hướng xây dựng mô hình tổ chức và hoạt động phù hợp, vừa tập trung thống nhất chỉ huy một đầu mối, vừa có chân rết tại các khu vực trên toàn quốc; xác định nhiệm vụ trọng tâm trước mắt và đề ra định hướng phát triển lâu dài, toàn diện để đáp ứng yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm trong tình hình mới, góp phần thực hiện tốt hơn chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp của ngành Kiểm sát nhân dân.

2. Phương hướng tổ chức và hoạt động của Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao

Một là, để đáp ứng với yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới, Cơ quan điều tra VKSND tối cao phải được kiện toàn về tổ chức. Hiện nay Cơ quan điều tra VKSND tối cao có 10 phòng nghiệp vụ, trong đó có 03 phòng nghiệp vụ mới được thành lập trong năm 2017, gồm: Phòng điều tra tội phạm xảy ra tại các tỉnh miền núi phía Bắc (đặt tại tỉnh Yên Bái), Phòng điều tra tội phạm xảy ra tại các tỉnh Tây Nguyên (đặt tại tỉnh Đắk Lắk) và Phòng điều tra tội phạm xảy ra tại các tỉnh miền Tây Nam Bộ (đặt tại thành phố Cần Thơ).

Thực hiện Luật tổ chức Cơ quan điều tra hình sự năm 2015, bộ máy của Cơ quan điều tra VKSND tối cao phải được kiện toàn theo hướng đổi tên Phòng Tham mưu tổng hợp thành Văn phòng Cơ quan điều tra VKSND tối cao; đồng thời, nghiên cứu, đề xuất thành lập mới Phòng Tài vụ – Hậu cần để phù hợp với yêu cầu của hoạt động điều tra, nhất là bảo đảm sự thống nhất trong quản lý, sử dụng kinh phí, trang thiết bị, vũ khí, công cụ hỗ trợ cho hoạt động điều tra…

Bên cạnh đó, chú trọng nâng cao chất lượng điều tra của các Phòng điều tra tội phạm tại các địa bàn theo hướng chuyên sâu từng lĩnh vực hoạt động tư pháp, như: Điều tra các tội phạm xảy ra trong hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án hình sự, thi hành án dân sự và các hoạt động bổ trợ tư pháp khác. Đồng thời, chuẩn bị các điều kiện, hoạt động để hỗ trợ công tác điều tra của Cơ quan điều tra VKSND tối cao, như: Khám nghiệm, tổ chức ghi âm, ghi hình, thực hiện các biện pháp điều tra đặc biệt, quản lý, sử dụng vũ khí, công cụ hỗ trợ…

Hai là, để đáp ứng với nhiệm vụ, thẩm quyền mới được tăng thêm và đối phó với đặc thù của loại tội phạm này, cần phải đổi mới về phương thức phát hiện, điều tra tội phạm. Nâng cao năng lực phát hiện, điều tra tội phạm, thực hiện cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa hoạt động điều tra tội phạm với các công tác kiểm sát của Viện kiểm sát các cấp nhằm bảo đảm thực hiện tốt chức năng thực hành quyền công tố, kiểm sát các hoạt động tư pháp của VKSND. Thực hiện các biện pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động điều tra, bảo đảm việc khởi tố, điều tra, xử lý các tội phạm thuộc thẩm quyền có căn cứ, đúng pháp luật, không để xảy ra oan, sai hoặc bỏ lọt tội phạm. Cụ thể:

– Tăng cường công tác phối hợp, bên cạnh làm tốt việc tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm, phải thực hiện các biện pháp nghiệp vụ để chủ động thu thập thông tin và phát hiện tội phạm.

– Đổi mới phương pháp phát hiện tội phạm theo hướng chú trọng sử dụng biện pháp nghiệp vụ theo quy định của pháp luật. Theo đó, tập trung xây dựng mạng lưới cơ sở cung cấp thông tin, cộng tác viên để chủ động theo dõi, nắm bắt thông tin về tội phạm xâm phạm hoạt động tư pháp xảy ra trên toàn quốc.

– Chú trọng phát hiện, khởi tố, điều tra, xử lý các vụ án thuộc thẩm quyền, nhất là các vụ án tham nhũng, chức vụ xảy ra trong hoạt động tư pháp. Tập trung vào các lĩnh vực phức tạp, nảy sinh nhiều tham nhũng, tiêu cực, như: Các tranh chấp liên quan đến tiền, tài sản có giá trị lớn, các hoạt động, địa bàn phức tạp, nhạy cảm, các vụ việc gây bức xúc trong nhân dân…

– Chú trọng công tác phòng ngừa tội phạm, tích cực phát hiện nguyên nhân, điều kiện phạm tội, những sơ hở, thiếu sót trong công tác quản lý để kiến nghị với các cơ quan tư pháp xử lý và phòng ngừa vi phạm, tội phạm; tổng hợp để có những kiến nghị chung về những vi phạm, thiếu sót, sơ hở trong công tác quản lý nhà nước có tính hệ thống, phổ biến, chú trọng phát hiện và kiến nghị hoàn thiện pháp luật, sửa đổi, bổ sung những cơ chế quản lý không còn phù hợp…

Ba là, cần khẩn trương nghiên cứu, đề xuất Đề án tăng cường năng lực Cơ quan điều tra VKSND tối cao trình cấp có thẩm quyền phê duyệt. Để đổi mới đồng bộ, toàn diện cả về tổ chức, hoạt động và lực lượng,trụ sở, kinh phí, trang thiết bị để đáp ứng với yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới, Cơ quan điều tra cần được sự quan tâm, có cơ chế đặc thù, ưu tiên để thực hiện nhiệm vụ đặc thù.

3. Một số nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới

Một là, hoàn thiện thể chế về tổ chức và hoạt động của Cơ quan điều tra VKSND tối cao theo các quy định mới của luật. Tiếp tục triển khai thực hiện kịp thời, chặt chẽ, thống nhất các đạo luật về tư pháp, nhất là những nội dung có liên quan đến hoạt động của Cơ quan điều tra VKSND tối cao. Trên cơ sở các quy định mới, cần khẩn trương nghiên cứu, hoàn thiện các quy định, quy chế, tạo khung pháp lý cho tổ chức, hoạt động nghiệp vụ của Cơ quan điều tra VKSND tối cao, như: Quy chế tổ chức và hoạt động của Cơ quan điều tra VKSND tối cao; Quy chế tiếp nhận, thu thập, quản lý, xử lý và giải quyết nguồn tin về tội phạm của Cơ quan điều tra VKSND tối cao; Quy định về chế độ mua tin phục vụ công tác điều tra tội phạm của Cơ quan điều tra VKSND tối cao; Quy định về quản lý, sử dụng, bảo quản vũ khí, công vụ hỗ trợ và các thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ; Quy định về trực ban hình sự…

Bộ luật Hình sự năm 2015, BLTTHS năm 2015, Luật tổ chức Cơ quan điều tra hình sự năm 2015 và một số luật có liên quan khác bắt đầu có hiệu lực từ 01/01/2018, có nhiều quy định mới, lần đầu tiên được pháp điển hóa. Theo đó, bên cạnh thực hiện có hiệu quả nhiệm vụ điều tra vụ án theo thẩm quyền, Cơ quan điều tra VKSND tối cao sẽ tiến hành các hoạt động điều tra theo quy định mới, như: Ghi âm, ghi hình có âm thanh, khám nghiệm, sử dụng vũ khí, công cụ hỗ trợ… Đồng thời, phải thực hiện tốt các nhiệm vụ mới được giao, gồm: Trực ban hình sự, kiến nghị xử lý và phòng ngừa vi phạm, tội phạm, tổ chức sơ kết, tổng kết công tác tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và điều tra vụ án hình sự, giải quyết khiếu nại, tố cáo. Vì vậy, trong thời gian tới, bên cạnh việc khuyến khích Điều tra viên, công chức tự nghiên cứu, học tập, tổ chức hội nghị tập huấn chuyên sâu những quy định mới liên quan đến hoạt động của Cơ quan điều tra VKSND tối cao trong các đạo luật tư pháp nhằm tạo nhận thức thống nhất và triển khai thực hiện có hiệu quả trên thực tế.

Tổng kết thực tiễn hoạt động trong những năm qua, xây dựng Đề án “Tăng cường năng lực Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ theo Luật tổ chức Cơ quan điều tra hình sự năm 2015” và triển khai thực hiện trên thực tế. Nhằm hoàn thiện về tổ chức bộ máy, tăng cường biên chế, trang thiết bị, phương tiện làm việc, chế độ đãi ngộ… cho Cơ quan điều tra VKSND tối cao để kịp thời đáp ứng các yêu cầu và nhiệm vụ mới theo quy định của Luật tổ chức Cơ quan điều tra hình sự năm 2015.

Hai là, tăng cường công tác phối hợp trong và ngoài ngành trong việc phát hiện, điều tra tội phạm. Tăng cường phối hợp, chế ước, ký kết và ban hành quy định phối hợp công tác giữa Cơ quan điều tra VKSND tối cao với đơn vị nghiệp vụ thuộc VKSND tối cao. Bảo đảm việc phát hiện, khởi tố, điều tra các vụ án của Cơ quan điều tra có sự phối hợp tích cực; đồng thời có sự kiểm sát chặt chẽ theo quy định của pháp luật. Bên cạnh đó, cần tăng cường công tác phối hợp với các đơn vị ngoài ngành Kiểm sát trong việc phối hợp trao đổi thông tin về tội phạm, sử dụng các biện pháp nghiệp vụ, thực hiện việc giám định, thu thập chứng cứ, tài liệu, giam giữ, quản lý đối tượng, bị can trong quá trình điều tra, xử lý vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Cơ quan điều tra VKSND tối cao.

Ba là, bảo đảm đạt và vượt các chỉ tiêu công tác theo Nghị quyết số 37/2013/QH13 của Quốc hội và của ngành Kiểm sát nhân dân. Trong thời gian tới, Cơ quan điều tra tập trung đổi mới, nâng cao chất lượng công tác tiếp nhận, thu thập, quản lý, xử lý thông tin vi phạm, tội phạm; chủ động áp dụng nhiều biện pháp nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm; chú trọng khai thác triệt để tất cả các nguồn thông tin. Phấn đấu thực hiện tốt các chỉ tiêu của Quốc hội và của ngành như: Tỷ lệ giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm trên tổng số thụ lý giải quyết đạt 90% trở lên; tỷ lệ số tố giác, tin báo quá hạn trên số tố giác, tin báo chưa giải quyết dưới 20%; tỷ lệ giải quyết án trên 80%; tỷ lệ án trả hồ sơ để điều tra bổ sung dưới 6%; không có án đình chỉ điều tra do bị can không phạm tội hoặc Tòa án tuyên không phạm tội; không có án bị hủy để điều tra lại; các vụ án được điều tra trong thời hạn luật định. Đồng thời, chú trọng phát hiện và xử lý nghiêm các vụ án về tham nhũng, chức vụ xảy ra trong hoạt động tư pháp; tăng cường áp dụng các biện pháp kê biên, phong tỏa tài khoản, tài sản nhằm chống tẩu tán tài sản, đảm bảo việc thu hồi; nâng tỷ lệ thu hồi tiền, tài sản bị chiếm đoạt đạt tỷ lệ trên 60% theo tinh thần Nghị quyết số 111/2015/QH13 và Nghị quyết số 37/2012/QH13 của Quốc hội.

Bốn là, đấu tranh phòng, chống tội phạm xâm phạm hoạt động tư pháp có đặc thù phức tạp, đòi hỏi lực lượng Điều tra viên được bổ sung đủ về số lượng, bảo đảm về chất lượng, kinh nghiệm và bản lĩnh nghiệp vụ vững vàng. Trong đó, đội ngũ cán bộ, công chức, Điều tra viên phải được giáo dục, bồi dưỡng, rèn luyện về phẩm chất, bản lĩnh chính trị, đạo đức, có kiến thức, kinh nghiệm, kỹ năng nghiệp vụ điều tra; đặc biệt, nắm vững quy định pháp luật ở nhiều lĩnh vực pháp luật… mới đáp ứng được yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm này.

Trước mắt, tuyển dụng đủ chỉ tiêu biên chế được giao để đảm bảo việc thực hiện các hoạt động chuyên môn nghiệp vụ của các phòng mới thành lập. Việc tuyển dụng cán bộ cần đảm bảo năng lực cán bộ được tuyển dụng, quan tâm đến tác phong, sở trường, kinh nghiệm công tác, đặc biệt là tố chất của cán bộ làm công tác điều tra. Việc tuyển dụng cán bộ cần xem xét nguồn cán bộ theo từng địa bàn để đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ đặc thù của Cơ quan điều tra VKSND tối cao, hạn chế việc tuyển chọn người ở khu vực này nhưng bố trí công tác ở khu vực khác làm ảnh hưởng tới kết quả công tác; trong đó, đặc biệt ưu tiên tuyển dụng cán bộ trẻ, được đào tạo chính quy về nghiệp vụ điều tra hình sự.

Thực hiện tốt việc rà soát, đánh giá cán bộ để có kế hoạch bố trí, luân chuyển, điều động, bổ nhiệm, sử dụng cán bộ hợp lý, phù hợp với năng lực, trình độ chuyên môn. Xây dựng quy hoạch cán bộ ngắn hạn và dài hạn, đảm bảo chủ động nguồn bổ sung cho đội ngũ lãnh đạo, quản lý, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và hội nhập quốc tế.

Tiếp tục kiện toàn tổ chức bộ máy, chú trọng công tác đào tạo, bồi dưỡng, quản lý công chức thuộc Cơ quan điều tra VKSND tối cao, đáp ứng với yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Năm là, tăng cường kỷ luật, kỷ cương là sức mạnh của Cơ quan điều tra để đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới. Trong đó, xác định trách nhiệm người đứng đầu, nhất là ở các đại diện thường trực và các phòng nghiệp vụ ở các khu vực, bảo đảm các đơn vị phải đoàn kết; mọi cán bộ, công chức, Điều tra viên phải đề cao tinh thần tự giác chấp hành kỷ luật nghiệp vụ và trật tự nội vụ của cán bộ, Điều tra viên trong đơn vị, thực hiện nghiêm Chỉ thị số 05/CT-VKSTC-TTr ngày 31/3/2014 của Viện trưởng VKSND tối cao về tăng cường kỷ cương, kỷ luật công vụ và trật tự nội vụ trong ngành Kiểm sát nhân dân; thực hiện văn hóa, văn minh công sở nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức ngành Kiểm sát nhân dân.

Tiến sỹ NGUYỄN HẢI PHONG
Phó Viện trưởng Thường trực Viện kiểm sát nhân dân tối cao

 

Chưa có bình luận nào

Tin khác đã đăng